İmar Durum Belgesi Nasıl Alınır? Başvuru, Süre ve Geçerlilik
İmar durum belgesi için nereye başvurulur, hangi evrak istenir, belediye kaç günde verir ve belge ne kadar geçerlidir? Yönetmelik hükümleriyle adım adım.
·7 dk okuma
Bir arsaya ev yapmak, eski binayı yıkıp yenisini dikmek ya da sadece satın almadan önce "bu parsele ne yapılabilir" sorusunun cevabını görmek istiyorsanız ilk resmî adım imar durum belgesidir. Halk arasında "imar çapı", "çap" ya da kısaca "imar durumu" denen bu belge, parselin hangi kullanıma ayrıldığını ve üzerine ne kadar yapı yapılabileceğini yazılı olarak gösterir. Bu yazıda belgenin ne olduğunu, nereye ve hangi evraklarla başvurulacağını, idarenin kaç günde vermesi gerektiğini ve belgenin ne kadar süre geçerli kaldığını mevzuattaki hükümlere dayanarak anlatıyoruz.
İmar durum belgesi nedir?
Belgenin tanımı, 3 Temmuz 2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinde yer alır. Yönetmeliğe göre imar durum belgesi; bir parselin İmar Kanunu, uygulama imar planı, plan notları ve yönetmelikteki kullanım kararlarını ve yapılaşma şartlarını içeren, yapının inşa edileceği imar parselini sınır ve boyutlarıyla gösteren belgedir.
Bu tanımdan iki pratik sonuç çıkar:
- Belge uygulama imar planına dayanır. Nazım planı tek başına parsel ölçeğinde yapılaşma hakkı vermez. Parselinizin bulunduğu yerde onaylı bir uygulama imar planı yoksa imar durumu da çoğu zaman verilemez. İki plan arasındaki farkı nazım ve uygulama imar planı farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.
- Belge imar parseli için düzenlenir. Kadastro parseli henüz imar uygulamasından (parselasyon, 18. madde uygulaması) geçmemişse, idare önce uygulamanın yapılmasını isteyebilir. Bu süreçte kesilen pay için düzenleme ortaklık payı yazısına bakabilirsiniz.
Belgede genellikle hangi bilgiler yer alır?
Belgenin biçimi belediyeden belediyeye değişir; ama içerik olarak çoğunda şunları görürsünüz:
| Bilgi | Ne anlama gelir |
|---|---|
| İl, ilçe, mahalle, ada ve parsel | Belgenin hangi taşınmaz için verildiği |
| Plan adı, ölçeği ve onay tarihi | Belgenin dayandığı uygulama imar planı |
| Kullanım kararı | Konut, ticaret, konut + ticaret, sanayi, park, yol gibi plan fonksiyonu |
| Yapı nizamı | Ayrık, bitişik, blok nizam |
| Emsal (KAKS) ve TAKS | Parsel alanına göre izin verilen toplam inşaat alanı ve taban alanı oranı |
| Kat adedi ya da bina yüksekliği | Planın izin verdiği en yüksek yapı |
| Çekme mesafeleri | Yola, yan ve arka parsel sınırına bırakılacak mesafeler |
| Plan notları | Planın o bölgeye özel getirdiği ek kurallar |
| Kroki | Parselin sınırları, ölçüleri ve yol ilişkisi |
Belgede parselin bir kısmının yol, park ya da başka bir kamu alanına ayrıldığını görürseniz bu, satın alma kararını ve inşaat hakkını doğrudan etkiler. Bu durumda plan notlarını ve parselin hangi kısmının kamuya ayrıldığını mutlaka sorun.
İmar durum belgesi nasıl alınır?
Başvuru usulü Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 55. maddesinde düzenlenmiştir.
Nereye başvurulur?
Başvuru, yapı ruhsatı vermeye yetkili "ilgili idare"ye yapılır. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde bu genellikle ilçe belediyesinin imar ve şehircilik müdürlüğüdür; büyükşehir sınırlarında bazı alanlarda büyükşehir belediyesi, belediye sınırları dışında ise il özel idaresi ya da valilik devreye girebilir. Hangi idarenin yetkili olduğundan emin değilseniz önce parselin bağlı olduğu ilçe belediyesini arayın.
Kimler başvurabilir ve hangi evraklar istenir?
Yönetmeliğin 55. maddesinin 2. fıkrasına göre yapı sahipleri ya da vekilleri, başvuru dilekçelerine şunları ekler:
- Aplikasyon krokisi: Kadastro müdürlüğünden ya da lisanslı harita kadastro bürosundan alınan, parselin arazideki yerini gösteren kroki.
- Tapu kayıt örneği: İstisnai hâllerde bunun yerine geçen belgeler (tahsis belgesi, kesinleşmiş mahkeme kararı, kesinleşmiş kamulaştırma kararı gibi).
Aynı maddenin 14. fıkrası, tapu bilgileri TAKBİS'te (Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi) bulunuyorsa idarenin bu bilgilere elektronik ortamda kendisinin ulaşacağını, başvurandan ayrıca tapu kayıt örneği istenmeyeceğini söyler. Bu durumda dilekçede ada, parsel gibi erişim bilgilerini yazmanız yeterlidir. Pratikte belediyeler kimlik fotokopisi, vekâletname ya da belediyeye borç olmadığına dair yazı gibi ek evrak isteyebilir; gitmeden önce belediyenin sitesindeki hizmet standartları tablosuna bakmak zaman kazandırır.
Ücreti ne kadar?
İmar durum belgesi için ödenen tutar ülke genelinde sabit değildir; her belediyenin meclisinin onayladığı yıllık ücret tarifesinde yer alır. Tutar parselin alanına, kullanım türüne ya da belgenin ruhsat için mi bilgi için mi istendiğine göre değişebilir. Güncel tutarı belediyenin o yılki ücret tarifesinden ya da imar müdürlüğünden öğrenin.
Belediye imar durumunu kaç günde vermek zorunda?
Yönetmeliğin 55. maddesinin 4. fıkrası (27/12/2019 değişikliğiyle) süreyi açıkça belirler: İlgili idare, başvuru tarihinden itibaren imar durum belgesini ve onunla birlikte onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporunun bir örneğini, yol kotu tutanağını (ya da kot kesit belgesini) ve gerekli görülen hâllerde istikamet rölevesini en geç iki iş günü içinde verir. Kanal kotu tutanağı için süre en geç beş iş günüdür; kanal kotunu belediye dışında ayrı bir su ve kanalizasyon idaresi düzenliyorsa bu süre üç iş günüdür.
Belgeler bu sürelerde verilemiyorsa idare, gerekçesini aynı süreler içinde başvurana yazılı olarak bildirmek zorundadır (m.55/6). Yani iki iş günü dolduğunda ne belge ne de yazılı gerekçe gelmediyse, bunu dilekçeyle sormaya ve gerekçeyi yazılı istemeye hakkınız vardır.
Yönetmelik metninin güncel hâline mevzuat.gov.tr üzerindeki Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği sayfasından ulaşabilirsiniz.
İmar durum belgesi ne kadar süre geçerli?
Mevzuatta "imar durumu bir yıl geçerlidir" gibi gün ya da ay cinsinden bir süre yoktur. Yönetmeliğin 55. maddesinin 15. fıkrası, plan veya mevzuatta herhangi bir değişiklik olmadıkça ruhsat taleplerinde sunulacak onaylı imar durum belgesi ile projelerin geçerliliğinin devam edeceğini söyler.
Bunun tersi de doğrudur: Belgeyi aldıktan sonra parselin bulunduğu alanda plan değişikliği onaylanırsa ya da yönetmelik değişirse elinizdeki belge eski kuralları gösteriyor olabilir. Ruhsat başvurusunda idare yürürlükteki plana bakar. Bu yüzden:
- Satın alma ya da proje çizimi gibi para harcayacağınız bir adımdan hemen önce belgeyi güncelleyin ya da belediyeye "belgedeki bilgilerde değişiklik var mı" diye sorun.
- Parselinizin bulunduğu ilçede askıya çıkan plan değişikliklerini takip edin. Belediyeler plan değişikliklerini bir aylık askı ile duyurur; bu sürede fark etmezseniz itiraz hakkını kaçırabilirsiniz. Askı süresinin nasıl işlediğini imar planı askı süresi yazımızda anlattık.
imartakibi.com'da il ve ilçe sayfalarından kendi bölgenizdeki askıdaki planları görebilir, e-posta alarmı kurarak yeni bir plan askıya çıktığında haber alabilirsiniz.
e-İmar sorgulaması ile resmî belge arasındaki fark
Birçok büyükşehir ve ilçe belediyesi internet sitesinde "e-imar", "kent rehberi" ya da "imar durumu sorgulama" adıyla bir harita hizmeti sunar. Bazı belediyeler bu hizmeti e-Devlet üzerinden de verir. Ada ve parsel numarasını girerek parselin plan fonksiyonunu, emsalini ve kat adedini birkaç dakikada görebilirsiniz.
Bu ekranlar ön bilgi için çok kullanışlıdır, ama şunu bilmeniz gerekir:
- Ekrandaki bilgi çoğu zaman bilgilendirme amaçlıdır; belediyeler sorgu sayfasında bunu not olarak belirtir.
- Plan değişikliği sisteme gecikmeli işlenebilir; ekranda görünen ile yürürlükteki plan farklı olabilir.
- Yapı ruhsatı başvurusunda, mahkemede ya da bankanın istediği dosyada belediyenin onayladığı (ıslak ya da elektronik imzalı) imar durum belgesi aranır.
Kısacası e-imar sorgusu "bu parsele bakmaya değer mi" sorusunu cevaplar; "bu parsele ne yapabilirim" sorusunun kesin cevabı resmî belgededir. Ada ve parselinizi bilmiyorsanız Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama uygulamasından haritada konumu bularak ada ve parsel numarasına ulaşabilirsiniz; bu uygulama imar bilgisi değil, kadastro bilgisi gösterir.
Belgedeki bilgiye itiraz edilebilir mi?
İmar durum belgesi bir idari işlemdir. Belgedeki kullanım kararının ya da yapılaşma şartlarının planla veya mevzuatla uyuşmadığını düşünüyorsanız önce belediyeye dilekçe vererek düzeltilmesini isteyebilirsiniz. Sonuç alamazsanız idari yargı yolu açıktır; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre idare mahkemelerinde genel dava açma süresi, işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür.
Aynı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası, ilanı gereken düzenleyici işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işleme, uygulama işlemine ya da her ikisine birlikte dava açabileceğini düzenler. İmar durum belgesi uygulama işlemi olarak değerlendirildiği için, belge üzerinden dayanağı olan imar planının da dava edilip edilemeyeceği gündeme gelir. İmar Kanunu'ndaki süre sınırları ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirdiğinden bu yola gitmeden önce bir avukata danışmanız yerinde olur. Askı döneminde yapılacak itiraz için ise itiraz rehberi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi içindir. Somut durumunuz için ilgili belediyeye ya da bir avukata danışın.
Sık sorulan sorular
İmar durum belgesi ile imar çapı aynı şey mi?
Evet. Uygulamada "imar çapı", "çap" ve "imar durumu" aynı belge için kullanılır. Mevzuattaki adı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde geçen "imar durum belgesi"dir.
Belediye imar durumunu kaç günde verir?
Yönetmeliğin 55. maddesine göre imar durum belgesi başvuru tarihinden itibaren en geç iki iş günü içinde verilir. Verilemiyorsa idare gerekçesini aynı süre içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır.
İmar durum belgesinin geçerlilik süresi var mı?
Mevzuatta belirli bir gün ya da ay süresi yoktur. Plan veya mevzuat değişmedikçe belge geçerli kalır; plan değişirse ruhsat başvurusunda yeni plan esas alınır.
Tapu sahibi olmadan imar durumu alınabilir mi?
Yönetmelik başvuruyu yapı sahibine ya da vekiline tanır. Bilgi amaçlı sorgu için belediyelerin e-imar ekranlarını herkes kullanabilir; resmî belge için bazı belediyeler malik ya da vekil olma şartı arar.
e-Devlet'ten alınan imar bilgisi resmî belge yerine geçer mi?
Genellikle hayır. e-Devlet ya da belediye sitesindeki sorgu ön bilgi verir; ruhsat, satış veya dava gibi resmî işlerde belediyenin onayladığı imar durum belgesi istenir.
Bu yazı genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Süre ve başvuru yeri için ilgili belediyeye danışın.
İlçenizde ya da mahallenizde yeni bir plan askıya çıktığı gün size e-postayla haber verelim; bitişine 7 gün kala hatırlatalım.
Diğer makaleler
- ·7 dk okuma
Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) Nedir, Yüzde Kaç Kesilir?
Düzenleme ortaklık payı (DOP) nedir, en çok yüzde kaç kesilir, nereye kullanılır? 18. madde uygulamasında kesinti, bedel ve itiraz yollarını öğrenin.
- ·7 dk okuma
Nazım ve Uygulama İmar Planı Farkı: Hangisi Neyi Belirler?
Nazım imar planı ile uygulama imar planı arasındaki farkı ölçek, içerik, yetkili belediye, ruhsat ve itiraz açısından tablolu ve mevzuata dayalı olarak öğrenin.
- ·7 dk okuma
İmar Planına İtiraz Dilekçesi: Nasıl Yazılır, Nereye Verilir?
İmar planına itiraz dilekçesinde bulunması gereken bilgiler, kime ve ne zamana kadar verileceği, sonrasında meclis kararı ve dava süresi adım adım.